JSW: Pracowniczy Program Emerytalny - pytania i odpowiedzi

Lut 25, 2020

Znaczna większość pracowników Jastrzębskiej Spółki Węglowej SA (JSW) przystąpiła do zaproponowanego przez Zarząd Pracowniczego Programu Emerytalnego (PPE). Nadal jest jednak wiele osób, które mają wątpliwości, czy PPE ma sens i czy jest korzystniejszy od Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK). Zakładowa Organizacja Koordynacyjna (ZOK) NSZZ "Solidarność" JSW SA postanowiła odpowiedzieć na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące PPE.

 

* * *

 

1. Dlaczego PPE, a nie PPK?

PPE to forma dodatkowych oszczędności w ramach tak zwanego trzeciego filara systemu emerytalnego. Pieniądze te mają uzupełnić świadczenie emerytalne, jakie przyszły emeryt otrzyma z ZUS-u w ramach pierwszego lub pierwszego i drugiego filara. Górnicy dołowi, którzy stanowią większość załogi JSW SA, odchodzą na emeryturę wcześniej niż inni pracownicy - po 25 latach pracy na dole, w wieku 50 lat lub 55 lat, zależnie od zajmowanego stanowiska. Zdecydowana większość "dołowców" przechodzi więc na emeryturę w wieku lat 50 lub mniejszym. "Rządowe" Pracownicze Plany Kapitałowe zostały natomiast opracowane z założeniem, że odejście na emeryturę następuje w wieku lat 60 lub 65 i dopiero wtedy - poza nielicznymi wyjątkami - pracownik lub jego spadkobierca może otrzymać przynajmniej część zgromadzonych funduszy.

Rozwiązanie proponowane w Pracowniczym Programie Emerytalnym jest znacznie korzystniejsze.

Zacytujmy fragment ustawy o PPE, który określa zasady wypłat zgromadzonych środków.

"Art. 42. 1. Wypłata następuje:
1) na wniosek uczestnika po osiągnięciu przez niego wieku 60 lat;
2) na wniosek uczestnika po przedstawieniu przez niego decyzji o przyznaniu prawa do emerytury i po ukończeniu 55. roku życia;
3) w przypadku ukończenia przez uczestnika 70 lat, jeżeli wcześniej nie wystąpił z wnioskiem o wypłatę środków;
4) na wniosek osoby uprawnionej, w przypadku śmierci uczestnika.

(...)

3. Wypłata może być, w zależności od wniosku uczestnika albo osoby uprawnionej, dokonywana jednorazowo albo ratalnie. Wypłata jednorazowa jest dokonywana w terminie nie dłuższym niż 1 miesiąc od dnia złożenia wniosku".

A poniżej fragment ustawy o PPK, który określa zasady wypłat z tego programu.

"Art. 97. 1. Wypłata środków zgromadzonych na rachunku PPK uczestnika PPK następuje wyłącznie na złożony wybranej instytucji finansowej wniosek:
1) uczestnika PPK po osiągnięciu przez niego 60. roku życia;
2) uczestnika PPK, zgodnie z art. 98, art. 100 lub art. 101.

(...)

Art. 98. 1. Na podstawie umowy zawartej z wybraną instytucją finansową, uczestnik PPK może jednorazowo dokonać wypłaty do 100% wartości środków zgromadzonych na jego rachunku PPK, z obowiązkiem ich zwrotu w wartości nominalnej, w celu pokrycia wkładu własnego [na zakup mieszkania lub na pokrycie wkładu własnego w związku z budową lub przebudową budynku mieszkalnego - przyp. aut.].

(...)

Art. 99. 1. W przypadku, o którym mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1:
1) 25% środków zgromadzonych na rachunku PPK uczestnika PPK wypłacanych jest jednorazowo, chyba że uczestnik PPK złoży wniosek o wypłatę tej części środków w ratach na zasadach określonych w pkt 2;
2) 75% środków zgromadzonych na rachunku PPK uczestnika PPK wypłacanych jest w co najmniej 120 ratach miesięcznych, chyba że uczestnik PPK, (...) [poinformowany o - przyp. aut.] konieczności uiszczenia zryczałtowanego podatku dochodowego, złoży wniosek o wypłatę w mniejszej liczbie rat.

(...)

Art. 100. 1. Uczestnik PPK, po osiągnięciu przez niego 60. roku życia, może wnioskować o wypłatę środków zgromadzonych na jego rachunku PPK w formie świadczenia małżeńskiego, zwanego dalej »świadczeniem małżeńskim«.

(...)

4. Świadczenie małżeńskie jest wypłacane w co najmniej 120 ratach miesięcznych".

Podsumowując, wycofanie środków (dodatkowa emerytura) w przypadku PPE jest możliwa po osiągnięciu 60. roku życia lub pod warunkiem nabycia uprawnień emerytalnych już w wieku 55 lat. Wypłata może być, w zależności od wniosku uczestnika albo osoby uprawnionej, dokonywana jednorazowo albo ratalnie.

W przypadku PPK, aby skorzystać ze środków zgromadzonych w funduszu, trzeba mieć ukończone 60 lat i wtedy mamy możliwość wyboru pomiędzy wypłatą 25 procent środków jednorazowo i pozostałych 75 proc. środków płatnych w 120 ratach miesięcznych a wypłatą 100 proc. środków płatnych w co najmniej 120 ratach miesięcznych.

Jak widać z powyższego porównania, patrząc z perspektywy dostępu do zgromadzonych środków finansowych, lepszym rozwiązaniem dla górnika jest PPE, gdzie wiek 55 lat i wypłata całości środków jednorazowo jest do przyjęcia. Nie bez znaczenia jest także przymus korzystania z minimum 120 miesięcznych rat, co powoduje, że w przypadku PPK górnik wykorzysta wszystkie zgromadzone środki w całości tylko wtedy, jeżeli dożyje 70 lat!

 

2. Ile będzie mnie kosztować przynależność do PPE?

W przypadku PPE w JSW składka jest wpłacana w całości przez pracodawcę w wysokości 3,5 proc. wynagrodzenia, a pracownicy mogą (ale nie muszą!) odprowadzać dobrowolną składkę w wysokości ograniczonej rocznie do kwoty 21.442,50 zł. Jedynym kosztem pracownika jest 17 proc. podatku, który trzeba zapłacić od wysokości składki odprowadzanej przez pracodawcę, za to wypłata pieniędzy z PPE jest już wolna od podatku od zysków kapitałowych oraz podatku dochodowego.

Jest to rozwiązanie znacznie korzystniejsze od przewidzianego w PPK, gdzie składka wpłacana przez pracodawcę to obligatoryjnie 1,5 proc. wynagrodzenia, od czego też trzeba zapłacić podatek, natomiast składka wpłacana obligatoryjnie przez pracowników (przymusowo!) wynosi 2 proc. wynagrodzenia. Do tego dochodzi symboliczne finansowanie publiczne w wysokości około 200 zł na rok.

Tak więc w przypadku PPE pracownicy nie są dodatkowo obciążani składką, natomiast w przypadku PPK muszą odprowadzić ze swoich dochodów minimum 2 proc. zarobku co miesiąc, co także przemawia na korzyść PPE.

Różnic pomiędzy obydwoma sposobami oszczędzania na dodatkową emeryturę (dodatkowe pieniądze w przypadku przejścia na emeryturę) jest dużo więcej, ale te dwie różnice wykazane powyżej w sposób jednoznaczny wskazują, że dla górnika korzystniejszy jest PPE.

 

3. Czy rząd lub ktokolwiek inny może zabrać środki pieniężne gromadzone i inwestowane w PPE?

Wszyscy wiemy, jak potoczyły się losy oszczędności zgromadzonych w tzw. drugim filarze emerytalnym - państwo w końcu przypisało sobie prawo do gromadzonych tam i inwestowanych naszych pieniędzy. Nie dziwi zatem duża nieufność społeczeństwa do nowych rozwiązań, w tym do PPK, mających nam zapewnić godziwe, a nie głodowe emerytury. Jednakże PPE jest rozwiązaniem starszym i sprawdzonym, gdyż pierwsze tego typu programy zostały uruchomione jeszcze w roku 1999 i funkcjonują z powodzeniem do dziś w wielu dużych polskich firmach. Jeśli chodzi o firmy górnicze, od kilkunastu lat PPE funkcjonuje w KGHM - wielu tamtejszych górników od lat otrzymuje dodatkową emeryturę. Należy podkreślić, że PPE jest rozwiązaniem stanowiącym element trzeciego, a nie drugiego filara emerytalnego, więc są to nasze prywatne pieniądze i mamy bezpośredni wpływ na to, jak są one inwestowane i w jaki sposób będziemy je wypłacać. Nie ma więc żadnej obawy, że rząd, pracodawca, bank czy ktokolwiek inny zabierze nam te pieniądze teraz lub w przyszłości, gdyż są one chronione w podobny sposób, jak lokaty bankowe.

 

4. Czy pieniądze zgromadzone w PPE mogą przepaść przez złe lub zbyt ryzykowne inwestowanie przez fundusz prowadzący program?

W JSW do prowadzenia PPE wybrano zarządzane przez PKO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA. Przy wyborze brano pod uwagę wielkość funduszu, jego aktywa, bezpieczeństwo inwestowania, wyniki oraz to, czy jest firmą z przewagą polskiego kapitału. Praktycznie w każdym z tych kryteriów najlepsze okazało się PKO TFI SA.

Podstawowym sposobem inwestowania przez PKO TFI SA jest lokowanie kapitału w tzw. bezpieczne instrumenty finansowe - są to obligacje państwowe (np. PKO Obligacji Skarbowych czy PKO Obligacji Długoterminowych) lub lokaty bankowe PKO Zabezpieczenia Emerytalnego 2020 przeznaczone dla osób, które odchodzą na emeryturę w roku 2020 i których pieniądze muszą być w największym stopniu chronione. Jeżeli sami nie dokonamy wyboru inwestowania, przypiszą nam fundusz PKO Zabezpieczenia Emerytalnego 2030, 2040 lub 2050 - w zależności od daty, kiedy hipotetycznie przejdziemy na emeryturę. W tych funduszach część naszych pieniędzy będzie inwestowana w akcje, jednakże w taki sposób, abyśmy na tym nie stracili. Jeżeli obawiamy się takiego inwestowania, możemy sami wybrać bezpieczne inwestowanie w wyżej wymienione bezpieczne fundusze inwestycyjne.

 

5. Czy mogę wskazać osobę, która w razie nieszczęścia przejmie pieniądze zgromadzone w PKO TFI SA?

Oczywiście. Działa to w taki sam sposób, jak w przypadku odszkodowania z ubezpieczenia. Jeżeli wskazane osoby nie mogą podjąć tych pieniędzy, to są one dziedziczone w całości przez rodzinę na zasadach określonych w prawie spadkowym.

 

6. Niedługo odchodzę na emeryturę, czy warto - mimo tego - uczestniczyć w PPE?

Do PPE pracodawca przekazuje co miesiąc kilkaset złotych, od których odprowadzamy tylko 17 proc. podatku. W wieku 55 lat, będąc na emeryturze, dostaniemy zaoszczędzone pieniądze (po roku będzie to kilka tysięcy złotych plus zyski z inwestycji, od których już nie zapłacimy podatku, a w przypadku dłuższego okresu - odpowiednio większe środki).

Podsumowując, w każdym przypadku warto należeć do PPE, bo inaczej dobrowolnie rezygnujemy z pieniędzy, które chce nam przekazać pracodawca.

 

Z górniczym pozdrowieniem
ZOK NSZZ "Solidarność" JSW SA